اختلالات خواب

اختلالات خواب
اختلالات خواب به شرایطی گفته می‌شود که بر کیفیت، مقدار و زمان‌بندی خواب شبانه فرد تأثیر می‌گذارند. از جمله اختلالات شایع می‌توان به بی‌خوابی، سندرم پای بی‌قرار، نارکولپسی و آپنه خواب اشاره کرد. این مشکلات می‌توانند سلامت جسمی و روانی شما را تحت تأثیر قرار دهند.

اختلالات خواب چیست؟

همه ما برای عملکرد مناسب بدن به خواب نیاز داریم. اگرچه نیاز به خواب در افراد مختلف می‌تواند متفاوت باشد، اما متخصصان توصیه می‌کنند بزرگسالان هر شب بین هفت تا نه ساعت بخوابند. میزان خواب ایده‌آل بر اساس سن تغییر می‌کند؛ به‌عنوان مثال، کودکان و نوجوانان معمولاً به خواب بیشتری نسبت به بزرگسالان نیاز دارند.

اختلالات خواب به شرایطی گفته می‌شود که بر توانایی بدن در استراحت و بیداری تأثیر می‌گذارند. بیش از 80 نوع اختلال خواب وجود دارد که بر موارد زیر تأثیر می‌گذارند:

  • کیفیت خواب (میزان خوب بودن خواب)
  • زمان‌بندی خواب (زمان به خواب رفتن و توانایی ادامه خواب)
  • مدت‌زمان خواب و بیداری

مشکلات خواب گاهی برای همه افراد رخ می‌دهند، اما اگر شما به‌طور مداوم با موارد زیر مواجه هستید، ممکن است دچار اختلال خواب باشید:

  • در خوابیدن مشکل دارید.
  • در طول روز با وجود خواب کافی احساس خستگی می‌کنید.
  • فعالیت‌های روزانه برایتان دشوار شده است.
اختلالات خواب

انواع و دسته‌بندی‌های اصلی اختلالات خواب

دسته‌بندی اختلالات خواب در طول زمان تغییرات متعددی داشته است. در طبقه‌بندی بین‌المللی اختلالات خواب (ICSD)، این اختلالات بر اساس علائم، تأثیرات بر بدن و نحوه عملکرد آن‌ها تقسیم‌بندی می‌شوند. نسخه سوم این طبقه‌بندی شامل موارد زیر است:

بی‌خوابی: دشواری در به خواب رفتن یا ماندن در خواب.

اختلالات تنفسی مرتبط با خواب: تغییر در الگوی تنفس هنگام خواب.

اختلالات پرخوابی مرکزی: مشکل در هوشیاری روزانه.

اختلالات ریتم شبانه‌روزی خواب و بیداری: اختلال در ساعت درونی بدن، که خواب و بیداری منظم را دشوار می‌کند.

پاراسومنیا: فعالیت‌هایی مانند راه رفتن، صحبت کردن یا غذا خوردن هنگام خواب.

اختلالات حرکتی مرتبط با خواب: حرکات فیزیکی یا نیاز به حرکت که خوابیدن یا ماندن در خواب را سخت می‌کند.

در طبقه‌بندی بین‌المللی اختلالات خواب به‌طور مرتب به‌روزرسانی می‌شود تا اطلاعات جدید درباره اختلالات خواب را پوشش دهد. بیش از 80 نوع مختلف اختلال خواب وجود دارد که برخی از رایج‌ترین آن‌ها عبارتنداز:

بی‌خوابی مزمن: مشکلات مداوم در خوابیدن یا ماندن در خواب به مدت حداقل سه ماه، که منجر به خستگی یا تحریک‌پذیری می‌شود.

آپنه انسدادی خواب: خروپف و قطع تنفس مکرر هنگام خواب که خواب را مختل می‌کند.

سندرم پای بی‌قرار: احساس نیاز به حرکت دادن پاها هنگام استراحت.

نارکولپسی: عدم توانایی در کنترل زمان خواب و بیداری.

اختلال خواب شیفت کاری: مشکلات خواب ناشی از تغییرات شیفت‌های کاری.

سندرم فاز تأخیری خواب: به خواب رفتن دیرهنگام و دشواری در بیدار شدن به موقع.

اختلال رفتاری در خواب REM: اجرای رویاها در مرحله خواب با حرکت سریع چشم (REM).

انواع اختلالات خواب

علائم اختلال خواب

علائم اختلالات خواب بسته به نوع آن متفاوت است، اما ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • دشواری در به خواب رفتن، به‌طوری‌که به‌طور منظم بیش از ۳۰ دقیقه طول بکشد تا خواب بروید.
  • بیدار شدن مکرر در طول شب و ناتوانی در بازگشت به خواب.
  • خروپف، نفس‌نفس زدن یا احساس خفگی هنگام خواب.
  • احساس نیاز به حرکت هنگام استراحت که با حرکت دادن تسکین می‌یابد.
  • ناتوانی در حرکت هنگام بیدار شدن از خواب.

علائم روزانه ناشی از کمبود خواب:

  • خواب‌آلودگی مداوم، چرت زدن‌های مکرر یا به خواب رفتن هنگام انجام کارهای روزمره.
  • تغییرات رفتاری مانند مشکل در تمرکز و توجه.
  • تغییرات خلقی از جمله تحریک‌پذیری و دشواری در مدیریت احساسات.
  • مشکل در انجام وظایف و انتظارات در مدرسه یا محل کار.
  • افزایش احتمال حوادث یا زمین خوردن.

اگر در داشتن خواب شبانه کافی مشکل دارید یا این علائم بر فعالیت‌های روزمره شما تأثیر می‌گذارند، حتماً با یک متخصص مراقبت‌های بهداشتی مشورت کنید.

علل اختلالات خواب

اختلالات خواب زمانی رخ می‌دهند که چرخه طبیعی خواب و بیداری بدن شما دچار اختلال شود. این اختلال می‌تواند به دلایل مختلفی بسته به نوع اختلال خواب ایجاد شود، از جمله:

  • شرایط پزشکی مانند بیماری قلبی، آسم، درد مزمن، یا مشکلات عصبی
  • مشکلات روانی مانند افسردگی یا اختلال اضطراب
  • عوامل ژنتیکی (جهش‌های ژنتیکی)
  • عوارض جانبی برخی داروها
  • کار در شیفت‌های شب
  • مصرف موادی مانند کافئین یا الکل قبل از خواب
  • سطوح پایین مواد شیمیایی یا مواد معدنی خاص در مغز
  • علل ناشناخته

عوامل خطر اختلالات خواب

برخی عوامل می‌توانند خطر بروز اختلالات خواب را افزایش دهند:

  • داشتن یک بیماری زمینه‌ای
  • تجربه استرس
  • کار در شیفت‌های شب یا دیروقت
  • سابقه خانوادگی اختلالات خواب

تحقیقات نشان می‌دهند زنان بیشتر از مردان در معرض خطر اختلالات خواب هستند. همچنین، تقریباً نیمی از افراد بالای ۶۵ سال نوعی اختلال خواب دارند.

علل اختلالات خواب

عواقب کمبود خواب

اگر بدن خواب کافی و باکیفیت دریافت نکند، تأثیرات آن فراتر از احساس خستگی روزانه خواهد بود. کمبود خواب می‌تواند منجر به مشکلات زیر شود:

  • دشواری در یادگیری، به خاطر سپردن یا تصمیم‌گیری
  • تغییرات خلقی مانند تحریک‌پذیری
  • کاهش زمان واکنش، که می‌تواند خطر حوادث را افزایش دهد

کم‌خوابی همچنین خطر ابتلا به مشکلات سلامتی زیر را افزایش می‌دهد:

  • افسردگی
  • چاقی
  • دیابت نوع ۲
  • بیماری‌های قلبی
  • زوال عقل

برخی از اختلالات خواب نادر، اما می‌توانند تهدیدکننده زندگی باشند.

تشخیص و درمان اختلالات خواب

برای تشخیص اختلالات خواب، ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی معاینه فیزیکی انجام می‌دهد و ممکن است آزمایش‌هایی مانند آزمایش خون یا تصویربرداری را درخواست کند. همچنین ممکن است از شما بخواهند دفترچه خواب داشته باشید که شامل زمان‌های خواب و بیداری، چرت‌های روزانه و احساسات قبل و بعد از خواب است.

دستگاه‌هایی مانند ساعت‌های هوشمند نیز می‌توانند اطلاعات خواب را ثبت کنند. در صورت لزوم، ممکن است به متخصص خواب ارجاع داده شوید تا مطالعه خواب (پلی سومنوگرام) انجام شود. گزینه‌های درمانی بر اساس نوع اختلال خواب متفاوت است و ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • تنظیم برنامه خواب و رعایت بهداشت خواب
  • درمان شناختی-رفتاری
  • مصرف داروها یا مکمل‌ها مانند ملاتونین
  • تغییر یا تنظیم داروهایی که خواب‌آلودگی ایجاد می‌کنند
  • استفاده از دستگاه CPAP یا محرک عصبی برای آپنه خواب
  • نوردرمانی