کتامین در ابتدا به عنوان یک داروی قدرتمند بیهوشی و آرامبخش به دنیای پزشکی معرفی شد. در سالهای اخیر، تحقیقات علمی کاربردهای جدیدی برای آن در درمان افسردگیهای مقاوم کشف کردهاند (مانند تأییدیه داروی اسکتامین توسط FDA در سال ۲۰۱۹). با این وجود، کتامین به دلیل ایجاد توهم و احساس سرخوشی، به عنوان یک ماده تفریحی (با نامهای خیابانی مانند Special K) به شدت مورد سوءمصرف قرار میگیرد.
هنگامی که کتامین وارد بدن میشود، مستقیماً به گیرندههای NMDA در مغز متصل میگردد؛ گیرندههایی که در یادگیری، حافظه و ارتباطات سلولی نقش حیاتی دارند.
در دوزهای پایین: سوءمصرف این ماده منجر به توهمات دیداری/شنیداری و پدیده «تجربه خروج از بدن» یا جدا شدن از واقعیت میشود.
در دوزهای بالا: باعث آرامبخشی شدید، فلج موقت (ناتوانی در حرکت و صحبت)، اختلال تنفسی و تشنج میگردد.
اثرات این ماده بسیار سریع (در کمتر از یک ساعت) به اوج میرسد و میتواند شامل موارد زیر باشد:
احساس سرخوشی کاذب و بیحسی فیزیکی
جدا شدن از واقعیت و توهمات شدید
از دست دادن موقت حافظه و گیجی
افزایش ناگهانی ضربان قلب و فشار خون
تاری دید و گفتار نامفهوم
حملات وحشت (پانیک) و پرخاشگری
الکل یک ماده به شدت تضعیفکننده سیستم عصبی مرکزی (CNS) است که تعادل پیامرسانهای شیمیایی مغز از جمله دوپامین، گابا (GABA) و گلوتامات را مختل میکند. مصرف الکل با افزایش سطح دوپامین، حس پاداش و سرخوشی ایجاد کرده و با افزایش ترشح گابا (و مهار گلوتامات)، خاصیت آرامبخشی و خوابآوری شدیدی به بدن القا میکند.
کاهش بازداریهای رفتاری و انجام اعمال پرخطر
گفتار مبهم و اختلال شدید در هماهنگی عضلات
کاهش سرعت تنفس و افت هوشیاری
حالت تهوع، سرگیجه و استفراغ
ضعف در قضاوت و فراموشی (Blackout)
سوءمصرف مزمن الکل در بلندمدت مستقیماً به اندامهای حیاتی آسیب رسانده و منجر به سیروز کبدی، نارساییهای قلبی و تشدید اختلالات روانی نظیر افسردگی و اضطراب میشود.
از آنجا که کتامین و الکل هر دو بر بخشهای مشابهی از سیستم عصبی تأثیر میگذارند و فعالیت مغز را کند میکنند، ترکیب آنها یک بمب ساعتی در بدن است. مصرف همزمان این دو، به دلیل اختلال شدید در قضاوت، باعث میشود فرد نتواند دوز مصرفی خود را کنترل کند و به سرعت وارد فاز مسمومیت و اوردوز شود.
علائم اورژانسی و مصرف بیش از حد (اوردوز) ترکیب کتامین و الکل:
کاهش شدید و خطرناک سرعت تنفس (افسردگی تنفسی)
فلج عضلانی کامل
افت شدید ضربان قلب
استفراغ مکرر در حالت نیمهبیهوشی (خطر خفگی)
تشنج و کما
هشدار بالینی: در صورت مشاهده هر یک از علائم فوق در فردی که کتامین و الکل مصرف کرده است، تماس فوری با اورژانس پزشکی الزامی است، زیرا خطر مرگ در این شرایط بسیار بالاست.
سوءمصرف طولانیمدت کتامین و الکل سلامت روان را به شدت تخریب کرده و ریسک ابتلا به اختلالات گفتاری و زوال حافظه را بالا میبرد. علاوه بر آسیبهای کبدی ناشی از الکل، بر اساس گزارش موسسه ملی بهداشت (NIH)، مصرف مداوم کتامین منجر به یک بیماری مزمن و دردناک به نام «سیستیت اولسراتیو» (التهاب و زخم مثانه) میشود که با درد شدید شکم، تکرر ادرار، بیاختیاری و دفع خون در ادرار همراه است.
وابستگی به کتامین (که معمولاً پس از ۵ تا ۶ بار مصرف شکل میگیرد) بیشتر ماهیت روانی دارد و ترک آن نیازمند جلسات فشرده رواندرمانی است. در مقابل، قطع ناگهانی و خودسرانه الکل به دلیل وابستگی شدید فیزیکی، میتواند کشنده باشد و حتماً باید تحت نظارت دقیق پزشکی در مراکز سمزدایی انجام شود.
پذیرش مشکل و اقدام به موقع، حیاتیترین قدم در مسیر بهبودی است. اگر شما یا یکی از عزیزانتان درگیر سوءمصرف کتامین، الکل یا ترکیب ویرانگر این دو هستید، باید بدانید که درمانهای علمی و شخصیسازیشده در دسترس شما قرار دارند.
کلینیک روانپزشکی و ترک اعتیاد دی با بیش از دو دهه سابقه درخشان در زمینه درمان وابستگی و ترک انواع مواد مخدر و الکل، با ارائه برنامههای جامع بستری و سرپایی، به صورت شبانهروزی (۲۴ ساعته) پذیرای بیماران گرامی است تا مسیر بازگشت به یک زندگی سالم و آرام را در محیطی امن و تخصصی فراهم آورد.
